ذبيح الله صفا

840

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

پدرش شيخ مبارك ناگورى از يك خاندان عرب‌نژاد بود . جد اعلاى او از يمن بسند مهاجرت كرد و آنجا بماند و در اوايل سدهء دهم شيخ خضر ، پدر بزرگ فيضى ، از سند بهند رفت و در ناگور اقامت گزيد و پسرش مبارك همانجا بسال 911 ه ولادت يافت و چون بسن شباب رسيد بگجرات شتافت و نزد خطيب ابو الفضل كازرونى و مولانا عماد لارى علم آموخت و در 950 ه باگره ( اكبرآباد ) رفت و پنجاه سال در آنجا بتعليم و تأليف و ارشاد سرگرم بود تا بسال يكهزار و يك درگذشت . پسرانش شيخ ابو الفيض و شيخ ابو الفضل و شيخ ابو الخير در آن شهر ولادت يافتند . شيخ ابو الفيض بسال 954 متولد شد و در خدمت پدر تربيت يافت و آنگاه چندى در محضر خواجه حسين مروزى به تحصيل فنون ادب و شعر و انشاء گذرانيد . اين خواجه حسين از خاندانى محترم و وزيرزاده بود ، نسبش بعلاء الدولهء سمنانى عارف مشهور مىرسيد ، دانشهاى عقلى را در خدمت عصام الدين اسفراينى ( م 943 ) و دانشهاى دينى را از ابن حجر مكى مفتى عربستان آموخت و سپس بهند رفت و چندى در دربار همايون و آنگاه در خدمت جلال الدين اكبر بسر برد و بمقامهاى بلند رسيد . وى شاعر و در قصيده توانا و در انشاء و فنون ادب استاد بود و تا سال 979 ه در هند مىزيست ، سپس بكابل رفت و در همانسال آنجا بدرود حيات گفت « 1 » و يقينا فيضى مهارت خود را در سخن پارسى بويژه در قصيده‌هايش مرهون همين استاد فاضل بود . با آنكه شيخ ابو الفيض هم در آغاز شباب از دانشهاى زمان بهره‌مند بود ليكن نتوانست بدان زودى از نعمت نزديكى بدربار گوركانيان هند برخوردار گردد و « ابتدا بضيق معيشت و تنگى احوال گرفتار بود » « 2 » ، و اين بسبب دشواريهايى بود كه براى خاندان وى مقارن همان احوال پديد

--> ( 1 ) - تاريخ نظم و نثر در ايران و در زبان فارسى تا قرن دهم هجرى ، ص 416 . ( 2 ) - مآثر الامرا ، ج 2 ، ص 585 .